Pagina afdrukken | Sitemap

FAQ

 1. Hoeveel soorten Drents zijn er?

Alle streektalen die er in de provincie Drenthe worden gesproken rekenen wij tot het Drents. In principe kun je zeggen dat elk dorp zijn eigen Drents heeft, want het verschilt altijd wel een beetje van het Drents van het dorp vijf kilometer verderop.

Om het overzichtelijk te houden, maken we bij het Huus van de Taol gebruik van de indeling van dr. G.H. Kocks, de maker van het Woordenboek van de Drentse Dialecten, één van de bronnen voor deze website.

Hij onderscheidt zeven taalgebieden in Drenthe:

Noordenvelds of Kop van Drenthe (KVD)

Veenkoloniaals (VK)

Midden-Drents (MD)

Zuidoost-zand Drents (ZOZ)

Zuidoost-veen Drents (ZOV)

Zuidwest-noord Drents (ZWN)

Zuidwest-zuidDrents (ZWZ)

Al deze varianten maken net als het Gronings, het Twents, het Sallands, het Achterhoeks en het Stellingwerfs deel uit van het Nedersaksisch. Ruim twee miljoen mensen in Nederland spreken dagelijks een variant van het Nedersaksisch. In het noorden van Duitsland wonen ongeveer acht miljoen sprekers van het Nedersaksisch.

 

2. Wat is het beste Drents?

Het beste Drents bestaat niet. Alle varianten van het Drents zijn even goed en even waardevol. Het staat een ieder natuurlijk vrij om zijn eigen Drents het mooiste te vinden.

 

3. Wat is de stamboom van het Drents?

Het Drents is een variant van het Nedersaksisch. Het Nedersaksisch is net als het Nederlands, Duits, Engels en Fries een West-Germaanse taal.

 

4. Wat zijn de typische kenmerken van het Drents?

 

Ten eerste heeft het Drents een eigen woordenschat met woorden die in het Nederlands niet bestaan zoals siepel (ui), scheuveln (schaatsen) en buus (zak).

Ten tweede is de uitspraak van de woorden in het Drents heel anders dan in het Nederlands. Denk maar aan de -en-uitgang in woorden als praoten, schaopen en lopen.

Ten derde  worden de werkwoorden anders vervoegd. Vrijwel alle varianten van het Drents hebben klinkerwisseling in de vervoeging van de derde persoon bij een groot aantal werkwoorden: ik dou - hij döt, ik biet - hij bit, ik praot - hij prat.

Ten vierde hebben de meeste varianten van het Drents lange en korte klinkers. De klinkers oe, uu en ao kunnen lang en kort zijn.

 

5. Wat is het verschil tussen een taal en een dialect?

Het is haast onmogelijk om daar een sluitende definitie voor te geven. Taalkundigen zeggen dat er geen verschil is tussen een taal en een dialect. Alles wat een taal heeft, heeft een dialect ook. Denk maar aan woordenschat, grammatica, zinsbouw.

men kan wel zeggen dat een taal bijna altijd een verzameling dialecten omvat en dat een taal daarom ook een groter grondgebied bestrijkt. Maar waar precies de grenzen lopen (of worden getrokken) tussen dialecten onderling en tussen taal en dialect, is afhankelijk van uiteenlopende en vaak nogal willekeurige factoren. dat blijkt wel uit het feit dat twee talen sterk op elkaar kunnen lijken zoals het Deens en het Noors terwijl twee dialecten sterk van elkaar kunnen verschillen zoals bijvoorbeeld de varianten van het Rheto Romaans (een Romaanse taal in het zuiden van Zwitserland). In dit verband spelen ook macht en prestige een belangrijke rol. daarom wordt wel gezegd dat een taal een dialect met een leger is. En dat een dialect een taal met pech is.

 

6. Is het waar dat het Drents verdwijnt?

Het feit dat mensen de hele dag door Nederlands kunnen horen en lezen, heeft uiteraard een sterke invloed op het gebruik van het Drents. Veel jonge ouders kiezen ervoor om hun kinderen op te voeden in de standaardtaal. Het Drents verandert ook. het Drents van honderd jaar geleden is anders dan het Drents van vandaag, maar dat geldt in nog sterkere mate voor het Nederlands. Lees maar eens een Nederlands boek uit 1890.

Het Drents wordt nog steeds dagelijks door 300.000 mensen gesproken. En op sociale medianetwerken zoals facebook en twitter komt men veel zinnetjes in het Drents tegen.

Er wordt al 400 jaar geroepen dat de streektalen zullen verdwijnen, maar ondanks de introductie van trein, fiets, auto, vliegtuig en internet zijn de streektalen vandaag de dag nog steeds springlevend.

 

7. Is het verstandig om Drents te praten tegen kinderen?

Als je zelf een streektaal praat is het prima om die streektaal tot de taal van de opvoeding te maken. Volgens de nieuwste wetenschappelijke inzichten is het een verrijking om meer dan één taal te beheersen. Gebruik van het Drents kan heel goed samengaan met een goede beheersing van het Nederlands.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima voeden hun dochtertjes ook tweetalig op. (Nederlands en Spaans)

 

8. Moeten alle kinderen verplicht Drents leren op school?

Nee, dat is niet nodig. Daar is op de basisschool ook geen tijd voor. Wel is het goed dat alle kinderen in Drenthe in aanraking komen met het Drents zodat ze kennis hebben van de eeuwenoude taal van de provincie waar ze wonen. Dat kan bijvoorbeeld door het uitnodigen van de streektaalfunctionaris tijdens een projectweek, maar ook door elke week een kwartiertje aandacht te besteden aan het Drents met behulp van het lesmateriaal uit het lessenpakket Krummels.

Tot slot is het van belang dat iedereen weet dat het dialect voor veel mensen een grote gevoelswaarde heeft.